Skip to main content
Representation in Ireland logo
Representation in Ireland

Is íogair an cheist í ceist na cánach – ní maith le duine ar bith a bheith á híoc, ach ní mór sin a dhéanamh ionas go mbeidh seirbhísí agus infreastruchtúr riachtanach ar fáil dúinn.

Níl duine ar bith inár measc nach n-íocann cáin ar bhealach éigin, más ina dhealú óna chuid tuarastail é, ina íocaíocht bhliantúil leis na Coimisinéirí Ioncaim, nó ina chuid den phraghas a ghearrtar ar earraí ina Cháin Breisluacha (CBL), nó ina dhleachtanna stampaí, cuir i gcás.

Ní dóigh leis an gCoimisiún Eorpach gur gá na córais chánach atá ag na Ballstáit a chur i gcomhréir le chéile go mór ar fud an Aontais Eorpaigh.

Dála na mBallstát eile, is faoi Éirinn atá sé córas cánach dá cuid féin a roghnú, ach tá méid áirithe comhordaithe de dhíth le cinntiú go mbainfidh saoránaigh agus gnólachtaí tairbhe iomlán as an Margadh Aonair.

Tá Straitéis Aontais maidir le Beartas Cánach dírithe ar bhacainní cánach ar gach gníomhaíocht eacnamaíoch trasteorann a bhaint, ar deireadh a chur le hiomaíocht dhíobhálach cánach, agus ar an imghabháil agus seachaint cánach a chomhrac.

Cánachas comhshaoil

Leis an gComhaontú Glas don Eoraip leagtar amach spriocanna uaillmhianacha chun dul i ngleic leis an athrú aeráide agus ilchríoch aeráidneodrach a dhéanamh den Eoraip faoi 2050.

D’fhéadfadh ról gníomhach dearfach a bheith ag an gcánachas comhshaoil i bhfíorú na huaillmhéine sin trí chánacha fuinnimh a ghearradh ar bhreoslaí iontaise, mar shampla díosal, peitreal, guail agus gás nádúrtha.

Má chuirtear cánacha comhshaoil i bhfeidhm ar bhonn cothrom, spreagfar athrú chuig foinsí fuinnimh níos glaise agus maolófar dramhaíl acmhainní agus an dochar a dhéantar don chomhshaol.

D’fhéadfadh an cánachas comhshaoil cuidiú freisin chun fás inbhuanaithe a chur chun cinn agus chun leibhéil ioncaim ó cháin a chaomhnú do na Ballstáit, rud a d’fhágfadh go bhféadfaidís cánacha eile a ghiorrú, mar shampla cánacha sa mhargadh saothair.

Molann an Coimisiún do na Ballstáit cánacha comhshaoil iomchuí a cheapadh lena dtabharfar aghaidh ar shaincheisteanna náisiúnta i leith an chomhshaoil agus lena ndíreofar orthu siúd is mó a dhéanann truailliú nó a ghineann dramhaíl.

Leis an mBille um Ghníomhú ar son na hAeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin atá beartaithe ag Éirinn, tá ceanglas dlí ar Rialtas na hÉireann sraith buiséad carbóin uile-gheilleagair a ghlacadh ar feadh tréimhse cúig bliana.

Ní le cánachas amháin a chuirfear i gcrích an t-aistriú i dtreo na haeráidneodrachta, ach má úsáidtear iad i gcomhar le dreasachtaí eile, mar shampla fóirdheontais, infheistíocht sa bhonneagar poiblí agus tacaíocht do theaghlaigh ar bheagán ioncaim, féadfaidh cánacha comhshaoil cuidiú leis an Eoraip a spriocanna i dtaca leis an aeráid a bhaint amach.


Cánachas comhshaoil

Staidéar ón gCoimisiún ar an gcánachas chun tacú leis an aistriú glas

Bille na hÉireann um Ghníomhú ar son na hAeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin

Ról an chánachais sa Chomhaontú Glas don Eoraip

 

Cánachas cothrom agus simplí

Infographic about the Tax Action Plan

Ghlac an Coimisiún Eorpach Pacáiste Cánach uaillmhianach lena gcinnteofar go dtacóidh beartas cánach an Aontais le téarnamh eacnamaíoch agus fás fadtéarmach na hEorpa.

Tá an Pacáiste le haghaidh Cánachas Cothrom agus Simplí comhdhéanta de 3 thionscnamh lena bhféachtar le rialacha cánach a shimpliú, constaicí cánach a bhaint agus iomaíocht éagórach cánach a chur faoi chois.

Ní mór dúinn an saol a dhéanamh níos fusa do shaoránaigh agus gnólachtaí macánta agus iad ag íoc a gcuid cánach, sin agus é a dhéanamh níos deacra don lucht calaoise agus caimiléirí cánach.”Paolo Gentiloni, an Coimisinéir um an nGeilleagar.

Mar chuid den phacáiste, tá Plean Gníomhaíochta Cánach faoina gcuirfear 25 bheart chun feidhme idir seo agus 2024 chun cúrsaí cánach a shimpliú agus chun iad a chur in oiriúint do gheilleagar an lae inniu.

Ceapadh an pacáiste lena chinntiú go dtacóidh beartas cánach an Aontais le fás fadtéarmach agus téarnamh eacnamaíoch na hEorpa ó phaindéim COVID-19.

Tá uirlisí eisceachtúla custaim agus cánach i reachtaíocht an Aontais cheana féin a d’fhéadfaí a úsáid i gcás éigeandála. Chuir na huirlisí sin ar a chumas don Choimisiún dleachtanna custaim agus cáin bhreisluacha (CBL) a tharscaoileadh ar iompórtáil trealaimh leighis ó thíortha nach Ballstáit den Aontas iad go dtí deireadh 2021 mar chuid dá fhreagairt ar phaindéim an choróinvíris.

Pacáiste le haghaidh cánachas cothrom agus simplí

Ceisteanna agus freagraí maidir leis an bPácaiste Cánach

CBL agus dleachtanna custaim ar threalamh leighis a tharscaoileadh

Cáin Bhreisluacha (CBL)

Infographic about how the new VAT exemption will work

Ó thaobh prionsabail de, níl rud ar bith dá gceannaímid nach bhfuil CBL san áireamh sa phraghas ann agus cé gur bealach fiúntach é chun cuspóirí polaitiúla a mhaoiniú, cuspóirí amhail scoileanna, bóithre agus cúram sláinte, tá na rialacha reatha róchasta, as dáta agus ró-shrianta.

I gcomhréir leis an gcreat dlíthiúil comhaontaithe, cinneann gach Ballstát an ráta CBL beacht atá le gearradh, ach fágann sé sin gur féidir rátaí CBL éagsúla a ghearradh ar earraí agus ar sheirbhísí ag brath ar an áit san Aontas a bhfuil tú.

Is minic a chuireann costais chomhlíontachta dhíréireacha CBL bac ar fhás fiontar beag agus meánmhéide (FBManna), cé go n-éiríonn le daoine saibhre agus cuideachtaí móra in amanna dul timpeall ar rialacha an Aontais maidir le CBL chun a gcion féin den cháin a sheachaint.

Rud sa mhullach air sin is ea úsáid na scéimeanna seachanta CBL le heagraíochtaí coiriúla a mhaoiniú, lucht sceimhlitheoireachta ina measc.

Is mian leis an gCoimisiún Eorpach athbhreithniú cuimsitheach a dhéanamh ar na rialacha maidir le CBL agus in 2016 mhol sé Plean Gníomhaíochta maidir le CBL ina bhfuil moladh chun limistéar aonair CBL an Aontais Eorpaigh a chruthú.

Tá dul chun cinn déanta maidir le hathchóiriú ar CBL agus beidh feidhm ag scéim nua CBL do ghnólachtaí beaga ón 1 Eanáir 2025, scéim is aidhm di an rómhaorlathas a laghdú agus cothrom na Féinne a thabhairt d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide gan beann ar an áit a bhfuil siad lonnaithe san Aontas.

Beidh rialacha maidir le CBL ar ghníomhaíochtaí ríomhthráchtála trasteorann ag athrú freisin ón 1 Iúil 2021 chun na bacainní ar dhíolacháin trasteorann ar líne a shárú.

Plean Gníomhaíochta maidir le CBL

Ceisteanna agus Freagraí maidir le hathchóiriú CBL san Aontas Eorpach

Scéim CBL do Ghnólachtaí Beaga

CBL don ríomhthráchtáil

Cáin Chorparáide

An ráta cáin chorparáide atá in Éirinn, tá sé ar cheann de na rátaí is ísle san Eoraip, agus sin rud nach féidir ach le Rialtas na hÉireann a athrú. Mar sin féin, tá an timpeallacht cánach ar fud an domhain ag athrú agus tá athchóirithe ag teastáil chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a eascraíonn ó dhigitiú an gheilleagair idirnáisiúnta.

Tá an Coimisiún Eorpach ag iarraidh dul chun cinn a bhrú ar aghaidh ar Chomhbhonn Comhdhlúite don Cháin Chorparáide (CCCTB), rud a d’fhágfadh go mbeadh sraith amháin rialacha ann le brabús inchánach na gcuideachtaí atá lonnaithe san Aontas Eorpach a ríomh.

Chinnteodh CCCTB cothrom na Féinne do gach cuideachta lena gcoinneofaí iomaíochas an Aontais sa mhargadh domhanda, lena seachnófaí an chastacht riaracháin gan ghá, agus lena soláthrófaí cinnteacht ó thaobh cánach de.

Is ábhar cainte idirnáisiúnta é athchóiriú na rialacha maidir le cáin chorparáide agus tá breis agus 135 thír agus dhlínse ag comhoibriú ar bhearta chun dul i ngleic leis na straitéisí seachanta cánach a bhíonn in úsáid ag roinnt fiontar idirnáisiúnta.

An cur chuige iltaobhach sin faoin gCreat Cuimsitheach ECFE/G20 maidir le Creimeadh an Bhoinn agus Aistriú Brabúis, is cur chuige é a chuirfidh bonn eolais faoin gcur chuige a bheidh ag Éirinn agus ag an Aontas Eorpach araon amach anseo maidir le cáin chorparáide.


Creat Cuimsitheach ECFE/G20 maidir le Creimeadh an Bhoinn agus Aistriú Brabúis (BEPS)

Comhbhonn Comhdhlúite don Cháin Chorparáide (CCCTB)

Plean Oibre na hÉireann maidir le Cáin Chorparáide

 

Custaim

Gné riachtanach d’fheidhmiú an mhargaidh aonair is ea Aontas Custaim an Aontais Eorpaigh. Faoin Aontas Custaim, is féidir córas aonfhoirmeach a chur i bhfeidhm chun iompórtáil, easpórtáil agus iompar earraí a láimhseáil faoi shraith choiteann rialacha.

Nuair a tharraing an Ríocht Aontaithe siar as an Aontas Eorpach, chonacthas do ghnólachtaí agus do shaoránaigh a chasta atá sé earraí ó thír nach tír den Aontas í a dhíol agus a cheannach.

Éascaíonn an tAontas Custaim trádáil dhlisteanach ar fud na hEorpa agus tugann sé cosaint ar smuigleáil, ar gháinneáil, ar earraí góchumtha agus ar phíoráideacht.

Is foinse ioncaim don Aontas agus do na Ballstáit iad na dleachtanna custaim freisin, agus bailíodh €26.7 billiún in 2019.

Tá breis agus 50 comhaontú idirnáisiúnta sínithe ag an Aontas Eorpach lena bhforáiltear comhar custaim le 80 tír chun nósanna imeachta custaim a shimpliú agus a chur i gcomhréir le chéile, agus ar an dóigh sin laghdaítear an t-ualach riaracháin agus costais ar chuideachtaí Eorpacha.


Straitéis Custaim an Aontais

Fíorais agus figiúirí i dtaobh custam

Beartais chánach agus chustam an Aontais do shaoránaigh

Beartais chánach agus chustam an Aontais do ghnólachtaí

Latest taxation news