Skip to main content
Representation in Ireland logo
Representation in Ireland

Talmhaíocht agus forbairt tuaithe in Éirinn

Sula raibh Éire ina ball den Aontas Eorpach is beag nach spleáchas iomlán ar an talmhaíocht a bhí sa tír ó thaobh na heacnamaíochta de, ach faoin am seo tá geilleagar againn a bhfuil breis éagsúlachta agus breis oscailte ann.

Bíodh sin mar atá, talmhaíocht na tíre lenár linn féin, is de dhlúth agus d’inneach gheilleagair na hÉireann í agus is bagairt don fheirmeoireacht atá san athrú aeráide, sa mhéadú ar chostais fuinnimh, san easpa cinnteachta faoin soláthar bia agus faoi chaighdeán an bhia, i meath na tuaithe, agus go deimhin féin san éiginnteacht atá ag roinnt le Brexit agus leis an téarnamh ó phaindéim Covid-19.

Ó tharla gur Ballstát den Aontas Eorpach í Éire, ní ar a gconlán féin is gá d'fheirmeoirí agus do phobail tuaithe na hÉireann déileáil leis na fadhbanna sin, mar tríd an gComhbheartas Talmhaíochta (CBT), bíonn Éire obair i gcomhar leis na Ballstáit eile le réiteach a lorg ar cheisteanna domhanda agus ar cheisteanna áitiúla.

Fócas bheartas talmhaíochta an Aontais 2021-2027

Infographic illustrating the 9 objectives of the CAP

In 1962 tugadh isteach an Comhbheartas Talmhaíochta (CBT), ar comhbheartas do gach Ballstát é, san Eoraip den chéad uair. Déantar é a nuashonrú go rialta chun deimhin a dhéanamh de go bhféadfaidh feirmeoirí a mbeatha a thabhairt i dtír go réasúnta agus go dtabharfar aghaidh ar earnáil na talmhaíochta, ar phobail tuaithe agus ar an gcomhshaol atá faoi bhagairt.

Is le dhá chiste ó bhuiséad an Aontais Eorpaigh a thacaítear le CBT, agus bíonn smacht ag na Ballstáit ar chuid mhaith den mhéid a leithdháiltear agus bíonn an rogha acu suas le 15% dá maoiniú a aistriú idir íocaíochtaí díreacha agus forbairt tuaithe.

Cuireann sin ar a gcumas dóibh cistiú a dháileadh ar bhealach atá ag teacht le tosaíochtaí a n-earnála feirmeoireachta féin, agus dul chun cinn a dhéanamh maidir le huaillmhianta threochlár an Chomhaontaithe Ghlais lena bhféachtar le geilleagar agus comhshaol an Aontais a dhéanamh níos inbhuanaithe.

Faoi mhórphlean téarnaimh an Choimisiúin Eorpaigh, Next Generation EU (NGEU), tá méadú suntasach tagtha ar an gcistiú do CBT 2021-2027 chun cabhrú le hearnáil na talmhaíochta teacht aniar ó phaindéim Covid-19 agus an tionchar eacnamaíoch atá ag gabháil léi. Le €26.4 billiún breise ó NGEU, beidh cistiú iomlán beartaithe de €391 billiún ann don talmhaíocht agus don fhorbairt tuaithe.

Leis an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI) 2021-2027 déantar méadú suntasach ar chistiú CBT. San iomlán, tá €391 billiún beartaithe don talmhaíocht agus don fhorbairt tuaithe, méid atá i gcomhréir leis an tábhacht a bhaineann le talmhaíocht agus le forbairt tuaithe san Aontas Eorpach.

Janusz Wojciechowski, an Coimisinéir um Thalmhaíocht agus Forbairt Tuaithe

Tá feirmeoirí agus pobail agus grúpaí forbartha tuaithe in Éirinn tar éis tairbhe a bhaint as iasachtaí nó ráthaíochtaí faoi chreat sealadach an Choimisiúin don státchabhair lena dtugtar tacaíocht do gheilleagair le linn na paindéime.

D’fhéadfadh feirmeoirí a bheith incháilithe do €100,000 de chabhair, ar a mhéad, in aghaidh na feirme agus d’fhéadfadh cuideachtaí próiseála bia agus cuideachtaí margaíochta a bheith incháilithe do €800,000 de chabhair ar a mhéad.

Leis an gComhbheartas Talmhaíochta 2021-2027 tugtar tús áite d’fheirmeacha beaga agus meánmhéide, spreagtar feirmeoirí óga le tabhairt faoin ngairm agus cuirtear béim ar fhorbairt tuaithe níos fearr.

San am i láthair is lú ná 7% líon na bhfeirmeoirí in Éirinn atá faoi bhun aois 35. Tá sé d’aidhm ag an gComhbheartas, i bpáirt le dreasachtaí cistiúcháin agus taighde, borradh a chur faoin bhfigiúr sin agus cabhrú leis an gcéad ghlúin eile feirmeoirí, ar na bealaí seo a leanas:

  • méadú ar mheantóireacht agus ar aistriú eolais
  • breis solúbthachta maidir le rialacha cánacha oidhreachta
  • rochtain níos éasca ar iasachtaí ar rátaí úis níos ísle agus i gcomhair tréimhsí aisíocaíochta níos faide

Plean Téarnaimh don Eoraip

Bileog eolais 2020: Staidreamh talmhaíochta in Éirinn

Bearta chun tacú le talmhaíocht le linn phaindéim an choróinvíris

Forbairt tuaithe

Ní hé an breathnú romhainn an t-aon rud atá i gceist le CBT; cosaint a thabhairt don méid atá againn cheana, sin fáth eile ar dearadh é. Tá cáil ar áilleacht na ndúichí atá in Éirinn, agus tá cúnamh do chaomhnú na ndúichí sin sna Cláir um Fhorbairt Tuaithe atá in CBT (CFTanna).

Is comhaoinitheoir í Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara na hÉireann agus is í an tÚdarás Bainistíochta í do Chlár na hÉireann um Fhorbairt Tuaithe.

Is tosaíocht lárnach don chlár Éireannach éiceachórais a bhaineann leis an talmhaíocht a athbhunú, a chaomhnú agus a fheabhsú, portaigh agus foraois san áireamh, agus is chuige sin atá tuairim is trí cheathrú den chistiú leithdháilte.

Is de dhlúth agus d’inneach na sochaí na réigiúin tuaithe. Is iadsan cuisle an gheilleagair. Is dlúthchuid dár gcuid féiniúlachta agus dár bpoitéinseal eacnamaíoch atá san éagsúlacht sin. Is ceanúil agus is caithiseach a chaomhnóimid ár gceantair thuaithe, agus beimid ag infheistiú i dtodhchaí na gceantar sin.

Ursula von der Leyen, Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh

Is é LEADER an sásra lena gcuirtear tacaíocht forbartha ar fáil do phobail tuaithe áitiúla agus is iad Grúpaí Gníomhaíochta Áitiúla a dhéanann an tacaíocht a riar, grúpaí ar comhpháirtíochtaí iad idir eagrais phoiblí agus phríobháideacha a roghnaíonn agus a fhaomhann tionscadail ina gceantair féin.

An cistiú atá in Éirinn don chlár ina iomláine, déantar é a leithdháileadh ar 28 bhfocheantar réigiúnacha, focheantair atá bunaithe ar na teorannacha riaracháin nó na teorannacha contae.

Bileog eolais: Clár forbartha tuaithe na hÉireann 2014-20

Forbairt Tuaithe in Éirinn

Roinn Forbartha Tuaithe agus Pobail: Cistiú tuaithe

An clár LEADER

 

Infheistíocht agus nuálaíocht don talmhaíocht inbhuanaithe

Tugtar tacaíocht d'infheistíocht i dtodhchaí na talmhaíochta in Éirinn leis an gclár Fís Eorpach maidir le taighde agus nuálaíocht i gcúrsaí bia, talmhaíocht, forbairt tuaithe agus sa bhithgheilleagar.

Tá an Chomhpháirtíocht Eorpach Nuálaíochta um Tháirgiúlacht agus Inbhuaine Talmhaíochta (EIP-AGRI) cruthaithe ag an Aontas Eorpach freisin chun a chinntiú go bhfreagróidh an taighde do riachtanais na bhfeirmeoirí agus na bhforaoiseoirí go háitiúil.

Fís Eorpach

An Chomhpháirtíocht Nuálaíochta Eorpach um Tháirgiúlacht agus Inbhuaine Talmhaíochta

 

Straitéisí de chuid an Aontais Eorpaigh don fhorbairt tuaithe in Éirinn

Infographic about the Farm to Fork Strategy

Ghlac an Coimisiún Eorpach dhá straitéis nua a chuideoidh le CBT uaillmhianta an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip a bhaint amach.

Tá sé d’aidhm ag an Straitéis ‘Ón bhFeirm go dtí an Forc’ córais bhia a dhéanamh cothrom, sláintiúil agus neamhdhíobhálach don chomhshaol.

Leagtar síos spriocanna praiticiúla leis an straitéis, mar shampla an úsáid a bhaintear as lotnaidicídí a laghdú faoina leath, leasacháin a laghdú faoi 20% ar a laghad, an méid talún talmhaíochta atá faoi fheirmeoireacht orgánach a mhéadú go 25% agus frithmhiocróbaigh a úsáidtear i leith ainmhithe feirmshaothraithe a laghdú faoi 50%.

Leis an Straitéis Bithéagsúlachta nua do 2030, téitear i ngleic le príomhchúiseanna chailliúint na bithéagsúlachta, mar shampla úsáid neamh-inbhuanaithe talún, róshaothrú acmhainní nádúrtha, truailliú agus speicis choimhthíocha ionracha.

Moltar sa straitéis pailneoirí a thabhairt ar ais chuig talamh talmhaíochta, an fheirmeoireacht orgánach agus cleachtais eile atá neamhdhíobhálach don bhithéagsúlacht a fheabhsú agus spriocanna ceangailteacha a leagan síos chun éiceachórais dhamáistithe a athchóiriú.

An Straitéis ‘Ón bhFeirm go dtí an Forc’

An Straitéis Bhithéagsúlachta do 2030

 

Talmhaíocht na hÉireann: fíricí agus figiúirí

  • Bhain tuairim is 164,400 post le fostaíocht in earnáil agraibhia na Éireann, sin 7.1% d'iomlán na fostaíochta in 2019.
  • Déanann Éire an chuid is mó dá táirgí talmhaíochta a easpórtáil. Sin 9.5% de líon iomlán easpórtálacha marsantachta na tíre, agus 11.2% d’iompórtálacha in 2019.
  • €14.5 billiún, sin an luach a bhí le heaspórtálacha agraibhia na hÉireann in 2019.
  • Ba é 43 heicteár meánmhéid na bhfeirmeacha in Éirinn de réir an tSuirbhé Náisiúnta Feirme ó Teagasc do 2019, agus €549 an meánioncam in aghaidh an heicteáir.
  • Fuarthas amach sa Suirbhé Náisiúnta Feirme ó Teagasc go raibh 34% de na feirmeacha in Éirinn a ndearnadh suirbhé orthu aicmithe mar fheirmeacha inmharthana in 2019. Aicmíodh 33% eile mar fheirmeacha inbhuanaithe, mar gheall ar ioncam taobh amuigh den fheirm go príomha, agus measadh an 33% eile a bheith leochaileach ó thaobh na heacnamaíochta de.

Latest agriculture news